Cmentarz weteranów "Field of Honour" w Pointe Claire jest unikalnym cmentarzem w Kanadzie, bo spoczywają na nim sami weterani. Na innych cmentarzach kanadyjskich są tylko działki weteranów, ale cmentarze nie są ściśle weterańskie. Nad cmentarzem weterańskim w Pointe Claire i nad grobami weteranów na innych cmentarzach sprawuje pieczę fundacja Last Post Fund.

Cmentarz "Field of Honour" w Pointe Claire położony jest przy 703 Donegani, 23 km na zachód od Montrealu i 1 km na wschód od stacji kolejowej Beaconsfield. Został on założony w roku 1930. Jest na nim ponad 12 000 grobów,  a  pochowanych  jest dotychczas około 18 000 weteranów, gdyż jest sporo grobów podwójnych. Wśród tych tysięcy jest 339 polskich grobów, rozsianych po całym cmentarzu. W tych 339 grobach pochowano 409 osób, gdyż 70 grobów jest podwójnych - rodzinnych. Lista zmarłych obejmuje polskie groby od 1932 r. do 25 czerwca 2003 r. włącznie. Cmentarz podzielony jest na sekcje, oznaczone dużymi literami. Są 32 sekcje, z czego 2 sekcje zawierają urny z prochami (sekcja PA i RG). Groby w sekcjach są numerowane wężykiem, a nie rzędami. Polacy pochowani są w 23 sekcjach. Pierwszym Polakiem, który spoczął na tym  cmentarzu w roku 1932 jest kawalerzysta Pawlas Andrzej z 1 Pułku Szwoleżerów. Na tym "Field of Honour"-"Polu Chwały" znaleźli po tułaczym życiu wieczny spoczynek żołnierze z kampanii wrześniowej, norweskiej, francuskiej i libijskiej, żołnierze II Korpusu gen. Andersa, żołnierze 1 Dywizji Pancernej, marynarze, lotnicy, spadochroniarze, cichociemni którzy skakali do  Polski, żołnierze Armii Krajowej i Brygady Świętokrzyskiej, kobiety-żołnierze, łączniczki, szyfrantki i sanitariuszki, żołnierze, którzy przeżyli sowieckie łagry, niemieckie obozy koncentracyjne i jenieckie. Wszyscy oni należeli do ofiarnego i bardzo pięknego pokolenia, walczącego o wolność podczas  pierwszej i drugiej wojny światowej.

Mozaika żołnierzy - weteranów z "Field of Honour" jest częścią naszej historii, którą chcemy przekazać następnym pokoleniom.

Praca niniejsza oparta jest na rejestrze cmentarnym "Last Post Fund", książkach pogrzebów polskich parafii motrealskich, deklaracjach członkowskich organizacji kombatanckich, na otrzymanych relacjach i na dokumentach w posiadaniu rodzin.

Na nagrobkach stopnie wojskowe podane są w języku angielskim. W pracy naszej stopnie wojskowe w języku angielskim zostawiliśmy tylko lotnikom. Stopnie innych broni przetłumaczyliśmy na język polski i podaliśmy takie stopnie, jakie mieli zmarli w chwili demobilizacji, a nie zawsze pokrywają się one ze stopniami na nagrobkach. Sergeant (Sgt) w armii brytyjskiej, w przeciwieństwie do lotnictwa, odpowiada polskiemu plutonowemu. Jeżeli nie potrafiliśmy skonfrontować stopnia sergeant na nagrobku z polskimi dokumentami, przetłumaczyliśmy "sergeant" na sierżanta. Na niektórych nagrobkach po nazwisku podane są tylko wysokie odznaczenia  brytyjskie. Odznaczenia polskie nie są podane. W pracy naszej podaliśmy odznaczenia bojowe od  Krzyża Walecznych wzwyż tylko tym zmarłym, o których znaleźliśmy dane w publikacjach lub otrzymaliśmy informacje od rodzin.

Praca ta posiada luki, gdyż nie wszystkie rodziny zmarłych potrafiliśmy odnaleźć.  Nie wszystkie też rodziny, których adresy potrafiliśmy odszukać, odpowiedziały nam na nasz apel z prośbą o przysłanie dokumentów i udzielenie informacji.

Dziękujemy gorąco wszystkim, którzy w tej pracy przyszli nam z pomocą.

Życzliwa i uczynna, p. Carolyn Ross, studentka Uniwersytetu  McGill, która w czasie wakacji pracowała dla fundacji Last Post Fund w zarządzie cmentarza, poświęciła wiele czasu i benedyktyńskiej pracy, szukając dla nas w rejestrze cmentarnym polskich nazwisk. Dziękujemy również p. Francis Lamarre, zarządcy cmentarza za cierpliwość w udzielaniu informacji i za dyskietkę planu cmentarza. Dyskietka ta umożliwiła nam zrobienie map sekcji cmentarza, gdzie są pochowani polscy weterani. Załączone mapy ułatwią, więc zwiedzającym poruszanie się po tym cmentarzu. Składamy podziękowania p. B. Kroll z Ministry of Defence W. Brytanii za weryfikacje i za przebieg służby polskich marynarzy. Serdecznie dziękujemy p. Betty Clements, historykowi i autorce książki  Polish War Graves - Newark on Trent Cemetery, niezastąpionej w wyszukiwaniu informacji.

Wyrażamy swoją wdzięczność  OO. Franciszkanom polskich parafii, którzy udostępnili nam do wglądu książki pogrzebów i zrobili kopie interesujących nas stron. Dziękujemy również Panom Prezesom organizacji kombatanckich za kopie deklaracji członkowskich zmarłych członków.

Pragniemy serdecznie podziękować  wszystkim Rodzinom, które odpowiedziały na nasz apel i nie tylko przysłały nam relacje, ale również cenne dokumenty.

Wdzięczni będziemy za sprostowania i konstruktywne uwagi, które prosimy wysyłać na adres: Kajetan Bieniecki lub Lech A. Czerwiński c/o Polish Institute & Library 3479 Peel St., Montreal, QC  H3A 1W7 / info@biblioteka.info
 

Kajetan BIENIECKI                          Lech A. CZERWIŃSKI

Montreal, czerwiec 2003 r.
 

Przygotowanie strony: Andrzej Leszczewicz
Montréal, Qc, Marzec 2005
.........